Επισκευή – Αναπαλαίωση Ρεμπετοκιθάρας Αράμ Παπαζιάν 1905 (?)

Ακόμη μια επισκευή ενός ιστορικού οργάνου ολοκληρώθηκε!

Παρά τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που συναντήσαμε σε αυτό το όργανο, το αποτέλεσμα μας αντάμειψε γενναιόδωρα.

Οσο αφορά την χρονολογία κατασκευής, υπάρχει η μαρτυρία του πατέρα του ιδιοκτήτη της κιθάρας οτι είναι κατασκευασμένη το 1905. Δεν υπάρχει κάποιο άλλο στοιχείο ως προς αυτό αν και είναι πολύ πιθανό, διότι ο Αραμ Παπαζιάν κατασκεύαζε όργανα εκείνη εποχή. Βέβαια απο οτι λέγεται, ο Αράμ Παπαζιάν ήρθε στην Ελλάδα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922 οπου και έφτιαξε το οργανοποιείο στον Πειραιά. Αν αυτο ισχυει τότε η ημερομηνία κατασκευής του οργάνου μεταφέρεται κάπου μετά το 1922…

Το κιθαρόνι είχε αρκετά προβλήματα που έπρεπε να διορθωθούν. Το μεγαλύτερο από αυτά, ήταν η προηγουμένη επέμβαση-κακοτεχνία που είχε γίνει στο όργανο.

…και θα εξηγήσω αναλυτικότερα παρακάτω στις φωτογραφίες.

Οταν την παρέλαβα είχε ξεκολλημένη εντελώς την πλάτη και ένα μέρος από το καπάκι της.

Το καπάκι της ήταν ραγισμένο σε πολλά σημεία.

Ο δικός της καβαλάρης (χαμόγελο) είχε αλλαχτεί και αντικατασταθεί με αυτόν της φωτογραφίας.

Τα φιλέτα στο περίγραμμα ήταν σπασμένα, το ξύλο σαθρό και το καπάκι στραβά κολλημένο στο πίσω μέρος, με αποτέλεσμα να έχει παραμορφωθεί ελαφρώς το σχήμα του οργάνου στο πίσω του μέρος.

Και το καπάκι είχε ρωγμές και σπασίματα με ένα κομμάτι του να λείπει κάτω από τον καβαλάρη όπως θα φανεί αργότερα.

Το κάτω πλαϊνό ήταν σπασμένο σε δύο σημεία, επίσης στραβοκολλημένο και πασαλειμμένο με μια άγνωστη για εμένα κόλλα που θα τη συναντήσουμε και αργότερα σε πολλά σημεία στο όργανο..

Το μανίκι ήταν αναμενόμενο να είναι σκεβρωμένο και φθαρμένο μετά από τόσα χρόνια, με τα τάστα να έχουν διαβρώσει το ξύλο εσωτερικά.

Και πάμε τώρα στο εσωτερικό της κιθάρας να δούμε τι δουλειά είχε γίνει στην προηγούμενη επισκευή…

🙂

Λοιπόν, έχουμε ακανόνιστα κομμάτια από κόντρα πλακέ «κολλημένα» με αυτή την άγνωστη για εμένα κόλλα, η οποία είχε μια χαρακτηριστική μυρωδιά δυσωδίας, οταν την έτριβα για να την αφαιρέσω. Δεν έχω ξανασυναντήσει τέτοιο υλικό!!!

… αυτή η κόλλα λοιπόν βρίσκεται σε πολλά σημεία στο όργανο, όπως παρακάτω ανακατεμένη με οδοντογλυφίδες!!! Στην προσπάθεια να γεμίσει κάποια κενά στο καπάκι.

Kάτω από τον καβαλάρη έλειπε ενα μεγάλο κομμάτι από το καπάκι, και είχε αντικατασταθεί με αυτό το κομμάτι ξύλο.

Και τέλος η πλάτη, η οποία είχε ξεκολλημένα καμάρια και η ένωση στη μέση είχε ανοίξει παρά την κόλλα και τα κόντρα πλακέ που προστέθηκαν αργότερα.

Απο εδώ λοιπόν ξεκινάει η επισκευή με το ξήλωμα των κόντρα πλακέ, την αφαίρεση της κόλλας, των οδοντογλυφίδων και το καλό καθάρισμα από όλα αυτά, ώστε να γίνουν εκ νέου καθαρές και γερές κολλήσεις στα σημεία που χρειάζονται ενίσχυση.

Λείπουν δυστυχώς αρκετές ενδιάμεσες φωτογραφίες , έχουμε μόνο το πριν και το μετά..

Εδώ έχουν αφαιρεθεί όλα τα προηγούμενα και έχουν αντικατασταθεί με τις νέες ενισχυτικές προσθήκες.

Ενίσχυση στο καπάκι, στην περιοχή κάτω από την ταστιέρα. Είναι από τις περιοχές που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις από το τράβηγμα των χορδών καθώς εκεί κοντράρει το μανίκι μέσω του τάκου και της ταστιέρας, πάνω στο καπάκι, και είναι ο λόγος που έχουμε τόσες πολλές ρωγμές και παραμορφώσεις σε εκείνο το μέρος συχνά στις κιθάρες, αλλά και σε άλλα όργανα. (Φωτ. 1)
Ενίσχυση Τρύπας. Ενα ευαίσθητο σημείο του οργάνου ιδίως σε ένα παλιό όργανο όπου το αφυδατωμένο από τα χρόνια ξύλο έχει χάσει την ελαστικότητά του και επειδή είναι και λεπτότερο, λόγω της πατούρας για τη ροζέτα, είναι πολύ εύκολο να ραγίσει. Στη δική μας περίπτωση είχαμε ήδη ρωγμές που ξεκινούσαν από μπροστά στο καπάκι παράλληλα με την ταστιέρα και κατέληγαν στην τρύπα. (Φωτ. 1)
Ενίσχυση πλαϊνού, το οποίο είχε ενα μεγάλο στραβοκολλημένο σπάσιμο, πασαλειμμένο με κόλλα (Φωτ.2). Σε αυτό το σημείο χρειάστηκε να φτιαχτεί ενα καλούπι που να έχει το σχήμα της καμπύλης του πλαϊνού ώστε να μπορέσει να σφιχτεί καλά και να κρατήσει το σχήμα του αναλλοίωτο. Πριν από όλα αυτά αποκολλήθηκαν, καθαρίστηκαν και επανασυστάθηκαν τα σπασμένα μέρη του πλαϊνού.
Ενίσχυση σπασίματος. Το ίδιο με προηγουμένως φτιάχτηκε καλούπι για την κόλληση και συμπληρώθηκε το κομμάτι που έλειπε από το πλαϊνό. (Φωτ. 3)
Ενίσχυση Καβαλάρη. Εδω αφού πρώτα αφαιρέθηκε το κομμάτι από το κενό του καπακιού, διαμορφώθηκε το άνοιγμα και φτιάχτηκε ένα νέο κομμάτι απο έλατο το οποίο συντέθηκε στο καπάκι με την καλύτερη δυνατή εφαρμογή (Φωτο: 4). Μετά όλη η περιοχή του καβαλάρη ενισχύθηκε και αυτή εσωτερικά ώστε να δέσει όσο καλύτερα γίνεται το μέρος στο οποίο θα κολληθεί ο καβαλάρης και θα κρατάει όλη την τάση των χορδών.
Ενίσχυση περιμετρικά στο καπάκι. Ολόκληρο το καπάκι αφού καθαρίστηκε καλά από προηγούμενες κόλλες και προσθήκες, κολλήθηκε εκ νέου στα σημεία που ήταν ξεκολλημένο και ενισχύθηκε ολόκληρο περιμετρικά με ένα ενωτικό φιλέτο από φλαμούρι. Το φιλέτο αυτό δίνει στο όργανο την απαραίτητη επιφάνια κόλλησης μεταξύ καπακιού και πλαινών για το γερό κράτημα τους, και θα μας επιτρέψει αργότερα που θα κάνουμε ξανά την πατούρα για να αντικαταστήσουμε τα διαλυμένα διακοσμητικά φιλέτα, να μπούμε με ασφάλεια πιο μέσα και να καθαρίσει το παλιό και σαθρό ξύλο που είχε πριν.
Ενίσχυση περιμετρικά στην πλάτη. Το ίδιο ακριβώς με πριν, αλλά αυτή τη φορά ενισχύεται η κόλληση της πλάτης.
Ενίσχυση ρωγμών καπακιού. Τα ρομβάκια ενισχύουν τις ρωγμές του καπακιού εσωτερικά, επιβαρύνοντάς το, το λιγότερο δυνατό.

Η πλάτη της κιθάρας διαλύθηκε εντελώς. Βγήκαν τα καμάρια, τα μπαλώματα, οι κόλλες χωρίστηκε σε δυο κομμάτια, καθαρίστηκε το εσωτερικό και η ένωση της. Κολλήθηκαν πάλι τα δυο μέρη, ενισχύθηκε η ένωση με ένα φιλέτο κέδρου και μετά κολλήθηκαν στη θέση τους τα καμάρια.

Στη συνέχεια αφού ολοκληρώθηκαν οι εσωτερικές εργασίες και δόθηκαν οι σωστές κλίσεις στο μανίκι σε σχέση με το καπάκι, κολλήθηκε η πλάτη.

Αργότερα έγιναν οι πατούρες σε καπάκι και πλάτη και περάστηκαν τα νέα διακοσμητικά φιλέτα.

Υστερα αποχρωματίστηκε ολόκληρο το όργανο, καθαρίστηκε το καπάκι, διορθώθηκε η πεναριά, και αφαιρέθηκε το όνομα PANTELIS απο το καπάκι.

Δυστυχώς μετά τον αποχρωματισμό του οργάνου εμφανίστηκαν σημεία φαγωμένα από σαράκι.

Το πιθανότερο να είναι παλιά, αλλά κατι τέτοιο δε το αφήνεις στην τύχη. Οπότε προληπτικά έγινε απεντόμωση στο όργανο τοπικά με ειδικό σκεύασμα και ολικά με κενό αέρα για σιγουριά..

Αμέσως μετά σφραγίστηκαν οι τρύπες από το σαράκι, τρίφτηκε και καθαρίστηκε το όργανο ώστε να είναι έτοιμο για χρωματισμό.

Αποφασίστηκε να χρωματιστεί σε σκούρο χρώμα το σκάφος και σε μαύρο χρώμα, όπως ήταν, το μανίκι.

Φτιάχτηκε και κολλήθηκε ένας νέος καβαλάρης από παλίσανδρο. Δε θα έφτιαχνα σε καμία περίπτωση με σχήμα «χαμόγελο», και αυτό για να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή επιφάνεια κόλλησης.

Τρίφτηκε η ταστιέρα, αντικαταστάθηκαν οι τελείες (τσαμπουκάδες) και περάστηκαν καινούργια τάστα.

Διαλύθηκαν, καθαρίστηκαν, επιδιορθώθηκαν και γυαλίστηκαν τα κλειδιά της.